شمس الدين الشهرزوري

مقدمه 21

شرح حكمة الاشراق

عرفانى مىدانند . وهمين امر موجب آن شده كه روش ناب فلسفي اشراقي وآراء شيخ اشراق در تنقيد از شكاف‌هاى منطقي در شناخت‌شناسى ارسطويى ، ودر باب بسيارى مسائل مطرحهء ديگر ، در حوزه‌هاى فلسفي مكنون بماند - مثلا ، مباحثى در بيان استدلالات اشراقييون در رد حدّ تامّ ارسطويى در اكتساب ، بيان وساختمان مباني اوليهء ساختارهاى أصل متعارفى وجايگزينى آن با أصل اوليهء « ادراك انائيّت » ؛ تقدم علم بلا واسطهء حضوري مدرك از مدرك در « آن اضافهء اشراقيهء » بلا امتداد زمان ارسطويى « في » مكان بلا امتداد ثلاثهء فضاى اقليدسى ، وبسيارى مباحث فلسفي ديگر ، ارزش مهمى در تاريخ تحول آراء انتقادى فلسفي دارند ، وتفهيم چنين مسائلي با استفاده از عبارات واصطلاحات درست ورايج مىتواند به فيلسوفان غربى بفهماند كه فلسفهء اسلامى صرفا بيانى توصيفى وفاقد روش‌هاى پوياى تحليلي نيست . أخيرا البتة در إيران كتب جامعي در بارهء تمامى جوانب فلسفي نظام حكمت اشراق تدوين شده‌اند . در اين زمينه كتاب پر ارزش « شعاع انديشه وشهود در فلسفهء سهروردى » اثر فيلسوف اسلامى گرامى آقاى دكتر غلامحسين دينانى ، به شناسايى عمق بينش فلسفي شيخ اشراق ، يكى از مفاخير علماى إيراني كمك فراوانى نموده است ؛ واين جانب كرارا آن را مطالعه كرده وبهره‌مند شده‌ام . نگارندهء اين سطور به سهم خود ودر قدر توانايى خود ساليانيست مىكوشد تا در زمينه‌هاى مختلف فلسفهء اشراقي تحقيق نموده تأليفاتى را به علاقه‌مندان فلسفهء اسلامى تقديم نمايد . كتاب حاضر يكى از نتائج اين كوشش‌هاست . طي مراحل مختلف تهيهء نسخ « شرح حكمة الاشراق » ، تصحيح ومقابلهء آن‌ها ، وبالأخره آماده‌سازى نهايى متن حاضر افراد ومؤسساتى چند به اين بنده كمك نموده‌اند ، كه در اين فرصت از ايشان تشكر نموده وتوفيق ايشان را در امر با ارزش گسترش تحقيقات علمي از درگاه متعال مسئلت مىنمايم . در مراحل أول اين تحقيق ، سال 1354 ، كتابداران دانشگاه هاروارد تسهيلاتى فرآهم آورده‌اند تا برخى نسخ متون اشراقي ، از جمله نسخهء كم نظير